Przejdź do treści

Aktualizacja:

Słup lub linia energetyczna na działce: wynagrodzenie od operatora i szansa na farmę PV

Przez wiele pól przechodzą linie energetyczne, a na części stoją słupy. Dla właściciela to dwie osobne sprawy: należne wynagrodzenie od operatora sieci oraz to, czy linia zwiększa, czy zmniejsza szanse na dzierżawę pod farmę fotowoltaiczną albo magazyn energii.

Działka z linią energetyczną: pas pod linią uzgadniany z operatorem, reszta działki dostępna pod panele pas pod linią — uzgodnienie z operatorem

Słup na działce: kiedy operator musi zapłacić

Słupy i przewody na prywatnym gruncie należą zwykle do operatora sieci (np. PGE Dystrybucja, Tauron Dystrybucja, Enea Operator, Energa-Operator). Od 3 sierpnia 2008 r. Kodeks cywilny przewiduje dla takich sytuacji służebność przesyłu (art. 305¹–305⁴ k.c.) — prawo operatora do korzystania z Twojego gruntu w zakresie potrzebnym do utrzymania urządzeń, ustanawiane co do zasady za wynagrodzeniem.

SytuacjaCzego możesz żądać
Operator nie ma żadnego tytułu do gruntuustanowienia służebności przesyłu za jednorazowym lub okresowym wynagrodzeniem
Urządzenia stoją od lat bez umowydodatkowo wynagrodzenia za bezumowne korzystanie za okres nieprzedawniony
Służebność jest już ustanowiona (wpis w księdze, umowa, orzeczenie)zwykle tylko to, co wynika z umowy lub orzeczenia

Wysokość wynagrodzenia zależy m.in. od rodzaju linii, powierzchni zajętej przez słupy i pas pod przewodami oraz wpływu na wartość działki — w sporach ustala ją biegły rzeczoznawca.

Wyrok TK z grudnia 2025 r.

Przez lata sądy oddalały wiele roszczeń, uznając, że przedsiębiorstwo energetyczne zasiedziało służebność jeszcze przed 2008 r. W wyroku z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) Trybunał Konstytucyjny uznał, że takie nabycie przez zasiedzenie przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu jest niezgodne z Konstytucją. Według komentatorów otwiera to drogę do roszczeń właścicielom, którzy dotąd ich nie dochodzili, a w niektórych sprawach — do wznowienia przegranych postępowań (na to przepisy dają krótki, 3-miesięczny termin).

Ważne: każda sprawa zależy od historii konkretnej linii (kiedy powstała, na jakiej podstawie, czy operator ma tytuł z uwłaszczenia). Przed wystąpieniem z roszczeniem warto skonsultować się z prawnikiem — ten artykuł nie zastępuje porady prawnej.

Czy linia na działce pomaga w dzierżawie pod fotowoltaikę

Często tak. Mniejsze farmy — do kilku megawatów — przyłącza się zwykle do sieci średniego napięcia (SN, 15–30 kV). Inwestorzy w ogłoszeniach wprost wymieniają linię SN „w bezpośrednim sąsiedztwie bądź na terenie działki” wśród kryteriów, a dla większych gruntów — bliskość sieci wysokiego napięcia. O tym, czy przyłączenie jest możliwe, decydują jednak wolne moce w sieci i warunki przyłączenia od operatora, a nie sama obecność przewodów.

Co z powierzchnią pod linią

Operator musi mieć dostęp do linii (przeglądy, naprawy, wycinka drzew), dlatego pod przewodami i w pasie wokół nich obowiązują ograniczenia zabudowy. Sąd Najwyższy w wyroku II CSKP 620/22 odróżnił węższy pas techniczny potrzebny do obsługi linii (w tamtej sprawie dla linii 110 kV — 8,5 m) od szerszego pasa technologicznego, w którym występuje oddziaływanie linii. Szczegółowe odstępy paneli od przewodów inwestor uzgadnia z operatorem na etapie projektu.

  • Linia przecina środek działki — farma może powstać po obu stronach, ale pas pod linią zwykle zostaje bez paneli; czynsz liczy się wtedy często tylko od powierzchni zajętej przez farmę.
  • Linia biegnie wzdłuż granicy — najmniejsza strata powierzchni i krótkie przyłącze.
  • Słup w narożniku — zwykle bez znaczenia dla układu paneli; pamiętaj o dojeździe dla ekip operatora.

Na co uważać w umowie dzierżawy

Farma też potrzebuje kabli, a często nowych służebności — np. dla linii kablowej do stacji. Opracowanie radcy prawnego dla Kujawsko-Pomorskiej Izby Rolniczej przestrzega przed zgodą na nieodpłatną służebność przesyłu dla infrastruktury towarzyszącej i radzi jasno zapisać, czy korzystanie z kabli i dróg dojazdowych jest objęte czynszem. Sprawdź też, czy umowa nie przenosi na inwestora Twoich roszczeń wobec operatora za istniejące słupy — to Twoje pieniądze.

Pozostałe zapisy, na które warto zwrócić uwagę, opisujemy w poradniku umowa dzierżawy pod fotowoltaikę, a wymagania dla gruntu — w artykule warunki dla działki pod farmę PV.

Najczęstsze pytania

Czy należy mi się wynagrodzenie za słup energetyczny na działce?

Co do zasady tak. Jeśli operator nie ma tytułu prawnego do Twojego gruntu (np. ustanowionej służebności przesyłu), możesz żądać ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem, a za dotychczasowe korzystanie — wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Roszczenia za przeszłość się przedawniają, więc nie warto zwlekać.

Co zmienił wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie słupów?

W wyroku z 2 grudnia 2025 r. (P 10/16) TK uznał za niekonstytucyjne nabywanie przez zasiedzenie — przed 3 sierpnia 2008 r. — służebności gruntowej o treści służebności przesyłu. Wcześniej sądy często oddalały roszczenia właścicieli właśnie z powodu takiego zasiedzenia.

Czy linia energetyczna przeszkadza w wydzierżawieniu gruntu pod fotowoltaikę?

Nie musi. Linia średniego napięcia na działce lub tuż obok bywa wręcz atutem — inwestorzy w ogłoszeniach wymieniają ją wśród kryteriów. Pod samą linią i w pasie wokół niej panele stawia się tylko w uzgodnieniu z operatorem, więc część powierzchni może zostać wyłączona z zabudowy.

Czy mogę jednocześnie dostać wynagrodzenie za słup i czynsz za dzierżawę pod PV?

Tak, to dwie odrębne sprawy: wynagrodzenie za słup płaci operator sieci, a czynsz dzierżawny — inwestor farmy. Warto jednak, by umowa dzierżawy jasno określała, czy nowe kable i służebności dla farmy są objęte czynszem.

Źródła

  1. Kodeks cywilny — art. 305¹–305⁴ (służebność przesyłu), ISAP Sejm RP
  2. infor.pl — Masz słup na działce? Ten wyrok TK daje podstawę do uzyskania wynagrodzenia (wyrok TK P 10/16 z 2.12.2025)
  3. Sąd Najwyższy — wyrok II CSKP 620/22 (pas techniczny a pas technologiczny linii 110 kV)
  4. gramwzielone.pl — giełda OZE: ogłoszenie inwestora o dzierżawie działek pod farmy PV (kryteria: linia SN)
  5. wiescirolnicze.pl — Na co zwrócić uwagę podczas dzierżawy gruntów pod fotowoltaikę (opracowanie dla Kujawsko-Pomorskiej Izby Rolniczej)

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani podatkowej.