Aktualizacja:
Słup lub linia energetyczna na działce: wynagrodzenie od operatora i szansa na farmę PV
Przez wiele pól przechodzą linie energetyczne, a na części stoją słupy. Dla właściciela to dwie osobne sprawy: należne wynagrodzenie od operatora sieci oraz to, czy linia zwiększa, czy zmniejsza szanse na dzierżawę pod farmę fotowoltaiczną albo magazyn energii.
Słup na działce: kiedy operator musi zapłacić
Słupy i przewody na prywatnym gruncie należą zwykle do operatora sieci (np. PGE Dystrybucja, Tauron Dystrybucja, Enea Operator, Energa-Operator). Od 3 sierpnia 2008 r. Kodeks cywilny przewiduje dla takich sytuacji służebność przesyłu (art. 305¹–305⁴ k.c.) — prawo operatora do korzystania z Twojego gruntu w zakresie potrzebnym do utrzymania urządzeń, ustanawiane co do zasady za wynagrodzeniem.
| Sytuacja | Czego możesz żądać |
|---|---|
| Operator nie ma żadnego tytułu do gruntu | ustanowienia służebności przesyłu za jednorazowym lub okresowym wynagrodzeniem |
| Urządzenia stoją od lat bez umowy | dodatkowo wynagrodzenia za bezumowne korzystanie za okres nieprzedawniony |
| Służebność jest już ustanowiona (wpis w księdze, umowa, orzeczenie) | zwykle tylko to, co wynika z umowy lub orzeczenia |
Wysokość wynagrodzenia zależy m.in. od rodzaju linii, powierzchni zajętej przez słupy i pas pod przewodami oraz wpływu na wartość działki — w sporach ustala ją biegły rzeczoznawca.
Wyrok TK z grudnia 2025 r.
Przez lata sądy oddalały wiele roszczeń, uznając, że przedsiębiorstwo energetyczne zasiedziało służebność jeszcze przed 2008 r. W wyroku z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) Trybunał Konstytucyjny uznał, że takie nabycie przez zasiedzenie przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu jest niezgodne z Konstytucją. Według komentatorów otwiera to drogę do roszczeń właścicielom, którzy dotąd ich nie dochodzili, a w niektórych sprawach — do wznowienia przegranych postępowań (na to przepisy dają krótki, 3-miesięczny termin).
Ważne: każda sprawa zależy od historii konkretnej linii (kiedy powstała, na jakiej podstawie, czy operator ma tytuł z uwłaszczenia). Przed wystąpieniem z roszczeniem warto skonsultować się z prawnikiem — ten artykuł nie zastępuje porady prawnej.
Czy linia na działce pomaga w dzierżawie pod fotowoltaikę
Często tak. Mniejsze farmy — do kilku megawatów — przyłącza się zwykle do sieci średniego napięcia (SN, 15–30 kV). Inwestorzy w ogłoszeniach wprost wymieniają linię SN „w bezpośrednim sąsiedztwie bądź na terenie działki” wśród kryteriów, a dla większych gruntów — bliskość sieci wysokiego napięcia. O tym, czy przyłączenie jest możliwe, decydują jednak wolne moce w sieci i warunki przyłączenia od operatora, a nie sama obecność przewodów.
Co z powierzchnią pod linią
Operator musi mieć dostęp do linii (przeglądy, naprawy, wycinka drzew), dlatego pod przewodami i w pasie wokół nich obowiązują ograniczenia zabudowy. Sąd Najwyższy w wyroku II CSKP 620/22 odróżnił węższy pas techniczny potrzebny do obsługi linii (w tamtej sprawie dla linii 110 kV — 8,5 m) od szerszego pasa technologicznego, w którym występuje oddziaływanie linii. Szczegółowe odstępy paneli od przewodów inwestor uzgadnia z operatorem na etapie projektu.
- Linia przecina środek działki — farma może powstać po obu stronach, ale pas pod linią zwykle zostaje bez paneli; czynsz liczy się wtedy często tylko od powierzchni zajętej przez farmę.
- Linia biegnie wzdłuż granicy — najmniejsza strata powierzchni i krótkie przyłącze.
- Słup w narożniku — zwykle bez znaczenia dla układu paneli; pamiętaj o dojeździe dla ekip operatora.
Na co uważać w umowie dzierżawy
Farma też potrzebuje kabli, a często nowych służebności — np. dla linii kablowej do stacji. Opracowanie radcy prawnego dla Kujawsko-Pomorskiej Izby Rolniczej przestrzega przed zgodą na nieodpłatną służebność przesyłu dla infrastruktury towarzyszącej i radzi jasno zapisać, czy korzystanie z kabli i dróg dojazdowych jest objęte czynszem. Sprawdź też, czy umowa nie przenosi na inwestora Twoich roszczeń wobec operatora za istniejące słupy — to Twoje pieniądze.
Pozostałe zapisy, na które warto zwrócić uwagę, opisujemy w poradniku umowa dzierżawy pod fotowoltaikę, a wymagania dla gruntu — w artykule warunki dla działki pod farmę PV.
Najczęstsze pytania
Czy należy mi się wynagrodzenie za słup energetyczny na działce?
Co zmienił wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie słupów?
Czy linia energetyczna przeszkadza w wydzierżawieniu gruntu pod fotowoltaikę?
Czy mogę jednocześnie dostać wynagrodzenie za słup i czynsz za dzierżawę pod PV?
Źródła
- Kodeks cywilny — art. 305¹–305⁴ (służebność przesyłu), ISAP Sejm RP
- infor.pl — Masz słup na działce? Ten wyrok TK daje podstawę do uzyskania wynagrodzenia (wyrok TK P 10/16 z 2.12.2025)
- Sąd Najwyższy — wyrok II CSKP 620/22 (pas techniczny a pas technologiczny linii 110 kV)
- gramwzielone.pl — giełda OZE: ogłoszenie inwestora o dzierżawie działek pod farmy PV (kryteria: linia SN)
- wiescirolnicze.pl — Na co zwrócić uwagę podczas dzierżawy gruntów pod fotowoltaikę (opracowanie dla Kujawsko-Pomorskiej Izby Rolniczej)
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani podatkowej.